March 29, 2025

Farsi, تیتر سوم

حامد کرزی: هیچ جامعه‌ای بدون علم و آموزش به ترقی نمی‌رسد

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در پیامی به مناسبت عید سعید فطر اظهار داشت که هیچ جامعه‌ای بدون علم و آموزش به ترقی و رفاه نمی‌رسد. وی تأکید کرد که بسته ماندن مراکز آموزشی به روی دختران و منع کار زنان، مانعی بزرگ در مسیر پیشرفت و توسعهٔ کشور است. وی خاطرنشان ساخت: «افغانستان خانهٔ مشترک همهٔ ما است. به‌عنوان یک ملت، وظیفه داریم که با اتحاد، اتفاق، برادری و وطن‌دوستی برای آبادانی و پیشرفت کشور خود تلاش کنیم.» رئیس‌جمهور پیشین همچنین تصریح کرد: «اگر می‌خواهیم کشوری مستقل، باعزت، آباد و مترقی داشته باشیم، لازم است که به آموزش توجه فوری، اساسی و جدی داشته باشیم و شرایط لازم را برای آن فراهم کنیم.» وی افزود: «باید تلاش کنیم تا فرزندان این سرزمین (دختران و پسران) با کسب علم و دانش، افغانستان عزیز را از وابستگی به بیگانگان نجات داده و کشوری مستقل و هم‌پای سایر ملت‌ها بسازند.» آقای کرزی همچنین از تاجران و سرمایه‌گذاران کشور خواست تا از نیازمندان دلجویی و حمایت کنند. وی تأکید کرد که سرمایه‌گذاری در افغانستان، زمینهٔ اشتغال را برای مردم فراهم کرده و موجب رونق اقتصادی می‌شود. رئیس‌جمهور پیشین در پایان پیام خود ابراز امیدواری کرد که از طریق گفتمان ملی بتوانیم به صلح و ثبات دائمی دست یابیم. جواد رسولی

Farsi, تیتر دوم

امرالله صالح: طالبان در بن‌بست سیاسی گرفتار شده‌اند

امرالله صالح، معاون پیشین ریاست‌جمهوری افغانستان، در پیامی به مناسبت عید سعید فطر اظهار داشت که سلطهٔ بدون مشروعیت قانونی و حمایت مردمی نه ثبات می‌آورد، نه اعتبار کسب می‌کند و نه رفاه به همراه دارد. وی تأکید کرد: «من، همراه با همهٔ مخالفان طالبان و حتی کسانی که وابسته به این گروه نیستند، بر این باورم که نه‌تنها باید به آیندهٔ افغانستانِ پس از طالبان ایمان داشته باشیم، بلکه برای مدیریت کشور در نخستین ساعات پس از پیروزی، آمادگی لازم را نیز فراهم کنیم. وحدت ما تضمین‌کنندهٔ کشوری باوقار و در مسیر پیشرفت خواهد بود.» صالح همچنین افزود: «نشاط عید برای هم‌وطنان ما که زیر ستم و جهل طالبان به‌سر می‌برند، طراوت شایستهٔ خود را از دست داده است. ممانعت از برگزاری جشن نوروز بار دیگر خصومت ذاتی و سیاسی طالبان را با تاریخ و هویت فرهنگی ما آشکار کرد. بااین‌حال، نویدبخش این است که طالبان در بن‌بست سیاسی گرفتار شده‌اند و این بحران روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود.» معاون پیشین ریاست‌جمهوری افغانستان تصریح کرد ه است که برای بازگرداندن عزت و وقار افغانستان، باید با اتحاد و روحیهٔ هم‌پذیری، به مبارزه و تلاش خود ادامه دهیم. جواد رسولی

Farsi, انتخاب سردبیر, تیتر اول

پیام تبریکی همکاران و هم‌راهان در خبرگزاری دیده‌بان افغانستان به مناسبت فرا رسیدن عید سعید فطر

کارگزارانِ خبرگزاری دیده‌بان افغانستان، فرارسیدن عید سعید فطر را به تمامی مسلمانان جهان، به‌ویژه مردم شریف و با عزت افغانستان تبریک عرض نموده و از درگاه خداوند متعال، عیدِ سرشار از صلح، آرامش و دور از هرگونه ناملایمات برای همگان مسئلت دارد. امسال در حالی به پیشواز عید سعید فطر می‌رویم که مردم افغانستان نزدیک به چهار سال است با مشکلات فراوان، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بحران معیشتی به اوج خود رسیده و فقر گسترده، بیش از نیمی از جمعیت کشور را تحت تأثیر قرار داده است. از سوی دیگر، پس از سقوط نظام جمهوریت و بازگشت طالبان به قدرت، وضعیت آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها به شکل بی‌سابقه‌ای وخیم شده است. خبرنگاران با تهدید، سرکوب و فشارهای گسترده روبه‌رو هستند و تعدادی از آن‌ها هم‌چنان در بند طالبان به سر می‌برند. عدمِ فعالیت شماری از رسانه‌های دیداری، شنیداری و نوشتاری ریشه در اعمالِ فشار از جانب طالبان را در پی داشته و سانسور و خودسانسوری در این اواخر در میان خبرنگاران و اصحاب رسانه، به‌شدت افزایش یافته است. به‌ویژه خبرنگاران زن با محدودیت‌های گسترده مواجه شده و بسیاری از آن‌ها ناچار به ترک حرفه و حتا وادار به ترک کشور خود شده‌اند. بر اساس شواهد و تجربه، محدودیت‌های روزافزون طالبان بر رسانه‌ها و خبرنگاران، آزادی بیان را به شکل جدی مختل کرده است. خبرگزاری دیده‌بان افغانستان ضمن تبریک مجدد عید سعید فطر، از نهادهای بین‌المللی حامی خبرنگاران و جامعه جهانی صمیمانه درخواست می‌کند تا برای بهبود وضعیت رسانه‌ها و حفاظت از جان و امنیت خبرنگاران در افغانستان، اقدامات جدی و فوری را انجام دهند. پس از سقوط نظام جمهوریت، بسیاری از خبرنگاران ناچار به ترک کشور شده و به کشورهای همسایه پناه برده‌اند تا از آن‌جا به کشورهای غربی منتقل شوند. با این حال، روند رسیده‌گی به پرونده‌های آنان بسیار به‌کُندی پیش می‌رود و برخی کشورهای میزبان با نقض حقوق انسانی، فضای ترس و ناامنی برای این مهاجران ایجاد کرده‌اند. در این میان، خبرنگارانی که در پاکستان به سر می‌برند، با خطر اخراج اجباری مواجه هستند. مهلت نهایی اخراج مهاجران از پاکستان ۳۱ مارچ تعیین شده است و این مسئله نگرانی جدی خبرنگارانی را که از بیم انتقام‌جویی طالبان به این کشور پناه برده‌اند را، برانگیخته است. بنابراین، خبرگزاری دیده‌بان افغانستان از جامعه جهانی، نهادهای حقوق بشری و سازمان‌های مدافع رسانه‌ها و خبرنگاران می‌خواهد که هرچه سریع‌تر برای جلوگیری از اخراج اجباری خبرنگاران اقدام کرده تا مانع وقوع فاجعه‌ی انسانی شوند.

Farsi, تیتر پنجم

روزهای سیاه رسانه‌ها در افغانستان؛ نقض گسترده آزادی بیان و چالش‌های خبرنگاران در کشورهای همسایه

نهاد «خبرنگاران افغانستان در تبعید» در تازه‌ترین گزارش خود، سال ۱۴۰۳ را یکی از «دشوارترین» سال‌ها برای آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ای در افغانستان توصیف کرده و اعلام کرده است که در این سال ۲۳۲ مورد نقض حقوق خبرنگاران و رسانه‌ها ثبت شده است. بر اساس این گزارش، رسانه‌های فعال در افغانستان تحت فشار شدید قرار دارند و از دسترسی آزاد به اطلاعات محروم‌اند. این نهاد تصریح کرده که دسترسی خبرنگاران به اطلاعات نسبت به دوره‌ی جمهوری، ۳۰۰ درصد محدودتر شده و این محدودیت‌ها موجب کاهش تنوع برنامه‌های رسانه‌ای شده است. گزارش تأکید دارد که طالبان طی سال گذشته با صدور دستورالعمل‌های متعدد، فضای آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها را به‌شدت محدود کرده‌اند. از جمله این محدودیت‌ها می‌توان به ممنوعیت نشر تصاویر موجودات زنده، جلوگیری از پخش زنده‌ی برنامه‌های سیاسی و اقتصادی، منع پخش مطالب انتقادی از سیاست‌های طالبان، الزام استفاده از واژه‌های خاص مانند «شهید» و «شهادت» برای کشته‌شدگان این گروه و منع دعوت از مهمانان تأییدنشده توسط طالبان اشاره کرد. در نتیجه‌ی این محدودیت‌ها، ۲۷ رسانه فعالیت خود را متوقف کرده‌اند که ۱۳ مورد از آن‌ها همچنان بسته باقی مانده‌اند. این رسانه‌ها عمدتاً مستقل بوده و نسبت به سیاست‌های طالبان موضع انتقادی داشته‌اند. در مقابل، طالبان برای تحکیم روایت خود، چهار رسانه‌ی جدید تأسیس کرده‌اند که محتوای همسو با دیدگاه‌های طالبان را بازتاب می‌دهند. این گزارش تصریح می‌کند که سیاست‌های طالبان بیشترین تأثیر را بر خبرنگاران زن داشته است. طبق آمار، ۹۷ درصد از خبرنگاران زن به دلیل محدودیت‌های اعمال‌شده شغل خود را از دست داده‌اند و در ۲۲ ولایت کشور هیچ خبرنگار زنی فعالیت ندارد. از مجموع ۳۰۰ کارمند رسانه‌ای در سراسر افغانستان، تنها ۸۰ تا ۹۰ زن به‌طور محدود و در شرایط دشوار مشغول به کار هستند.. طبق آمار ارائه‌شده، نزدیک به ۳۰۰ خبرنگار در پاکستان، حدود ۱۰۰ نفر در ایران، ۲۰ نفر در ترکیه، ۲۰ نفر در هند و ۲۷ خبرنگار در تاجیکستان در انتظار انتقال به کشورهای امن‌تر به‌سر می‌برند. آمار این گزارش همچنین از کشته‌شدن یک خبرنگار، زخمی‌شدن ۱۳ نفر و بازداشت ۶۰ خبرنگار در سال گذشته حکایت دارد. علاوه بر این، ۹ خبرنگار به حبس‌های طولانی محکوم شده‌اند، ۱۷ نفر مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته‌اند و ۴۴ خبرنگار با تهدید و توهین مواجه شده‌اند. در این گزارش بر نبود چارچوب قانونی مشخص برای فعالیت رسانه‌ها تأکید شده است. قوانین رسانه‌ای که در دوره‌ی جمهوری تصویب شده بود، توسط طالبان اجرا نمی‌شود و این وضعیت، فضای رسانه‌ای افغانستان را به سمت سانسور گسترده سوق داده است. طالبان تنها اجازه‌ی نشر محتواهایی را می‌دهند که همسو با دیدگاه‌های این گروه باشد و از رسانه‌ها برای ارائه‌ی تصویری مثبت از خود بهره می‌برند. این گزارش نشان می‌دهد که در سایه‌ی افزایش محدودیت‌ها، تهدیدها و نبود آزادی بیان، آینده‌ی رسانه‌های مستقل در افغانستان بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار دارد. همچنین، خبرنگارانی که به کشورهای همسایه پناه برده‌اند، با مشکلات عدیده‌ای مواجه‌اند و امنیت و آینده‌ی شغلی آنان همچنان نامعلوم است. در همین حال بسیاری از خبرنگاران به دلیل تهدید، فشارهای اقتصادی و نبود امنیت شغلی، کار خود را از دست داده‌اند و تعدادی برای یافتن فرصت‌های جدید مجبور به ترک کشور شده‌اند. با این حال، مهاجرت به کشورهای همسایه از جمله پاکستان و ایران نیز با چالش‌های فراوانی همراه است. در پاکستان، خبرنگاران افغانستانی از وضعیت اقامت نامطمئن، نبود حمایت قانونی و خطر استرداد به افغانستان رنج می‌برند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که برخی خبرنگاران افغانستانی در این کشور با تهدید و فشارهای امنیتی مواجه‌اند . علاوه بر این، روند دریافت ویزا و اقامت برای این افراد پیچیده گزاف و زمان‌بر است. در ایران نیز خبرنگاران افغانستانی با محدودیت‌های گسترده‌ای روبه‌رو هستند. عدم دسترسی به فرصت‌های شغلی ، فشارهای امنیتی و نبود حمایت قانونی از جمله مشکلاتی است که این خبرنگاران تجربه می‌کنند. بسیاری از آنان به صورت غیررسمی و در شرایط ناامن در آن کشور زندگی میکنند  و از آینده‌ی خود نگران هستند. جواد رسولی

Farsi, تیتر سوم

آخرین زنگ نجات: هزاران افغان از شهباز شریف می‌خواهند سرنوشتشان تغییر کند

در حالی که شمارش معکوس برای پایان مهلت تعیین‌شده از سوی دولت پاکستان آغاز شده، هزاران پناه‌جوی افغان، به‌ویژه آن‌هایی که سابقه همکاری با آمریکا را دارند، با تهدید اخراج اجباری روبه‌رو هستند. این وضعیت باعث شده است که گروهی از این پناه‌جویان طی نامه‌ای سرگشاده به شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، از او درخواست کنند تا در این تصمیم تجدیدنظر کند. براساس گزارش رسانه‌های پاکستانی، پس از ۳۱ مارچ ۲۰۲۵، نامه‌های حمایتی سفارت آمریکا که به برخی از پناه‌جویان افغان وضعیت حفاظت موقت می‌داد، دیگر اعتباری نخواهد داشت. این بدان معناست که آن‌هایی که هنوز ویزای معتبر ندارند، در معرض خطر دستگیری و اخراج قرار خواهند گرفت. این تصمیم باعث نگرانی عمیق میان پناه‌جویان شده است، چرا که بسیاری از آن‌ها در مراحل پایانی فرآیند پذیرش در برنامه‌های مهاجرتی آمریکا قرار دارند. در نامه سرگشاده‌ای که این پناه‌جویان خطاب به نخست‌وزیر پاکستان نوشته‌اند، آمده است که در صورت اخراج، جان بسیاری از آن‌ها در افغانستان در معرض خطر مستقیم خواهد بود. آن‌ها تأکید کرده‌اند که طالبان و سایر گروه‌های مسلح، همکاران سابق آمریکا را به‌عنوان “خائنان” تلقی می‌کنند و بازگشت آن‌ها به افغانستان می‌تواند به بازداشت، شکنجه یا حتی اعدام منجر شود. پاکستان در چهار دهه گذشته یکی از اصلی‌ترین کشورهای میزبان پناه‌جویان افغان بوده است. اما اکنون سیاست‌های این کشور در قبال پناه‌جویان تغییر کرده است. بر اساس تصمیم جدید دولت، هر فردی که دارای کارت شهروندی افغانستان، نامه دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان یا نامه حمایتی سفارت آمریکا باشد، باید تا پایان مهلت تعیین‌شده خاک پاکستان را ترک کند؛ در غیر این صورت، با خطر بازداشت و اخراج اجباری مواجه خواهد شد. امضاکنندگان این نامه با اشاره به این موضوع که پاکستان همواره در کنار آمریکا در جنگ افغانستان حضور داشته و خود نیز پناه‌گاه میلیون‌ها افغان بوده است، از تصمیم اخیر دولت ابراز نگرانی کرده‌اند. آن‌ها تأکید کرده‌اند که این سیاست نه‌تنها غیرانسانی است، بلکه پیامدهای گسترده‌ای بر امنیت منطقه‌ای و روابط بین‌المللی پاکستان خواهد داشت. بسیاری از پناه‌جویانی که در پاکستان حضور دارند، شامل مترجمان، روزنامه‌نگاران، فعالان زن و سایر همکاران سابق آمریکا هستند. این افراد در سال‌های اخیر به دلیل همکاری با آمریکا مجبور به ترک افغانستان شدند و از آن زمان تاکنون در شرایط بلاتکلیفی در پاکستان به سر می‌برند. بر اساس محتوای نامه سرگشاده، این افراد درخواست پناهندگی آن‌ها در آمریکا به رسمیت شناخته شده است و بسیاری از آن‌ها مراحل بررسی امنیتی و تأیید ویزا را پشت سر گذاشته‌اند. اما با این وجود، تاخیرهای طولانی در روند انتقال باعث شده است که هنوز در پاکستان باقی بمانند. حالا با اجرای این سیاست، آن‌ها با گزینه‌ای دشوار مواجه هستند: یا باید به افغانستان بازگردند و جان خود را به خطر بیندازند، یا اینکه به‌طور غیرقانونی در پاکستان بمانند و خطر بازداشت و زندان را بپذیرند. یکی دیگر از دغدغه‌های اصلی پناه‌جویان، هزینه‌های بالای تمدید ویزا در پاکستان است. طبق گزارش‌ها، روند تمدید ویزای شهروندان افغان با تاخیرهای فراوان مواجه است و هزینه‌های آن به حدود ۱۰۰ دلار در ماه افزایش یافته است. بسیاری از پناه‌جویان قادر به پرداخت این هزینه نیستند، که همین موضوع آن‌ها را در وضعیت نامشخصی قرار داده است. پناه‌جویان در نامه خود از دولت پاکستان خواسته‌اند که یا هزینه‌های تمدید ویزا را کاهش دهد، یا اینکه برای افرادی که در حال طی کردن مراحل انتقال به آمریکا هستند، یک سیستم معافیت از پرداخت هزینه ایجاد کند. آن‌ها همچنین تأکید کرده‌اند که روند صدور مجوز خروج برای این افراد باید تسهیل شود تا بتوانند بدون مشکل به کشورهای مقصد خود منتقل شوند. امضاکنندگان این نامه تأکید کرده‌اند که اخراج اجباری پناه‌جویان افغان برخلاف تعهدات بین‌المللی پاکستان، از جمله کنوانسیون‌های حقوق بشر و حقوق پناهندگان است. آن‌ها هشدار داده‌اند که این اقدام می‌تواند روابط پاکستان با کشورهای غربی، به‌ویژه آمریکا، را تضعیف کند و وجهه بین‌المللی این کشور را خدشه‌دار سازد. آن‌ها همچنین خاطرنشان کرده‌اند که اجرای این سیاست می‌تواند موجب بحران انسانی بزرگی شود، زیرا بسیاری از این پناه‌جویان، به‌ویژه زنان و کودکان، در صورت بازگشت به افغانستان با تهدیدهای امنیتی و فقر شدید مواجه خواهند شد. در پایان این نامه، پناه‌جویان از نخست‌وزیر پاکستان خواسته‌اند که در تصمیم خود تجدیدنظر کند و برای افرادی که پرونده مهاجرتی در آمریکا دارند، استثناء قائل شود. آن‌ها همچنین از دولت پاکستان خواسته‌اند که شرایط تمدید ویزا را تسهیل کند و اجازه دهد که پناه‌جویانی که منتظر انتقال هستند، بدون ترس از اخراج، در این کشور باقی بمانند. اکنون همه نگاه‌ها به دولت پاکستان و نخست‌وزیر این کشور است. آیا شهباز شریف به درخواست‌های پناه‌جویان پاسخ خواهد داد؟ یا اینکه هزاران افغان در روزهای آینده با خطر اخراج و سرنوشتی نامعلوم روبه‌رو خواهند شد؟ حامیه نادری

Farsi, تحلیل و گزارش, تیتر چهارم

آسیای در حال تحول، آمریکا و آینده‌ی افغانستان

در سال‌های اخیر، رقابت‌های ژئوپولیتیک میان آمریکا و قدرت‌های آسیایی مانند چین و روسیه به شکل بی‌سابقه‌ای تشدید شده است. این تحولات نه‌تنها بر نظم جهانی تأثیر گذاشته، بلکه افغانستان را نیز به یکی از میدان‌های اصلی این رقابت تبدیل کرده است. واشنگتن که پس از خروج از افغانستان در سال ۲۰۲۱ سیاست حمایت از طالبان را در پیش گرفته بود، اکنون در حال بازنگری در راهبرد خود است. هم‌زمان، قدرت‌های منطقه‌ای نیز برای حفظ نفوذ خود در این کشور، مسیرهای تازه‌ای را جست‌وجو می‌کنند. اما آیا این تغییرات به حذف طالبان از قدرت منجر خواهد شد؟ راهبرد آمریکا: بی‌ثبات‌سازی منطقه‌ای یا تغییر در سیاست افغانستان؟ با روی کار آمدن مجدد ترامپ، آمریکا بار دیگر در مسیر بازتعریف نقش خود در نظام بین‌المللی قرار گرفته است. ترامپ به‌دنبال بازسازی قدرت تحلیل‌رفته‌ی آمریکا، کاهش هزینه‌های خارجی و اعمال فشار حداکثری بر رقبای خود است. سیاست واشنگتن در قبال افغانستان نیز از همین الگو پیروی می‌کند. طالبان که در دوران بایدن با تزریق منابع مالی به‌عنوان ابزاری برای ایجاد یک بن‌بست امنیتی و سیاسی در منطقه حفظ شدند، اکنون ممکن است جایگاه خود را در این معادله از دست بدهند. تغییر در سیاست آمریکا نسبت به افغانستان ممکن است از طریق سه رویکرد دنبال شود: ۱. تقسیم طالبان و حمایت از یک جناح خاص – آمریکا می‌تواند با استفاده از نفوذ پاکستان، میان طالبان شکاف ایجاد کرده و از یک جناح برای پیشبرد اهداف خود بهره ببرد. ۲. احیای داعش در افغانستان – گسترش نفوذ داعش خراسان، می‌تواند امنیت کشورهای منطقه را به چالش کشیده و موجب تغییرات راهبردی در افغانستان شود. 3. تقویت اپوزیسیون داخلی – حمایت از نیروهای ضدطالبان، از جمله گروه‌های وابسته به جبهه مقاومت ملی، می‌تواند گزینه‌ای برای فشار بر این گروه باشد. منطقه و انتخاب دشوار طالبان در حالی که آمریکا در تلاش برای تغییر صحنه‌ی بازی در افغانستان است، کشورهای منطقه نیز به دقت تحولات را زیر نظر دارند. ایران، روسیه و چین که در سال‌های اخیر سیاست تعامل تاکتیکی با طالبان را در پیش گرفته بودند، حالا با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده‌اند. یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این تغییر، عقب‌نشینی روسیه از تصمیم خود برای حذف نام طالبان از فهرست گروه‌های تروریستی بود. این اقدام نشان می‌دهد که مسکو دیگر نمی‌تواند به‌سادگی بر طالبان به‌عنوان یک نیروی قابل اعتماد حساب باز کند. طالبان اکنون در دوراهی بزرگی قرار دارند: آیا به همکاری با قدرت‌های منطقه‌ای مانند چین و روسیه ادامه خواهند داد، یا اینکه برای حفظ قدرت، به سمت آمریکا و متحدانش متمایل خواهند شد؟ این انتخاب سرنوشت آینده‌ی افغانستان را رقم خواهد زد. آینده‌ی افغانستان: حذف طالبان از قدرت؟ اگر طالبان به همکاری با منطقه ادامه دهند، احتمالاً با ظهور دوباره‌ی داعش و افزایش حملات تروریستی روبه‌رو خواهند شد. اما اگر این گروه به سمت آمریکا متمایل شود، با واکنش شدید ایران، روسیه و حتی برخی جناح‌های داخلی مواجه خواهد شد. در هر دو حالت، موقعیت طالبان در قدرت با تهدیدهای جدی مواجه خواهد بود. آنچه مسلم است، تغییرات در سیاست‌های آمریکا و رویکردهای منطقه‌ای می‌تواند در نهایت به حذف طالبان از قدرت منجر شود. اما اینکه این تغییر چگونه رخ خواهد داد و چه گروهی جایگزین طالبان خواهد شد، همچنان پرسشی است که زمان پاسخ آن را مشخص خواهد کرد. حامیه نادری

Farsi, تیتر دوم

چرخش ناگهانی طالبان در برابر آمریکا؛ تغییر تاکتیکی یا معامله پنهان؟

در اقدامی بحث‌برانگیز، طالبان دیوارهای سفارت آمریکا در کابل را از تمام شعارهای ضدآمریکایی، از جمله کلمه «شهادت»، پاک کردند. این تغییر، درست پیش از ورود یک هیئت آمریکایی به کابل، واکنش‌های انتقادی زیادی را در داخل افغانستان برانگیخته است. هم‌زمان، گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد وزارت دادگستری ایالات متحده نام سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، را از فهرست تحت تعقیب خود حذف کرده است؛ موضوعی که گمانه‌زنی‌ها درباره ابعاد روابط پنهانی واشنگتن و طالبان را تقویت کرده است. پس از تسلط طالبان بر کابل در آگوست ۲۰۲۱، این گروه همواره از «پیروزی» خود در برابر آمریکا سخن گفته و با نمایش تسلیحات به‌جامانده از ارتش آمریکا، بر «شکست» واشنگتن تأکید کرده است. اما اکنون، طالبان که زمانی ایالات متحده را «دشمن» می‌نامیدند، شعارهای خود را از دیوارهای سفارت این کشور پاک کرده‌اند. تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که طالبان پیش از ورود هیئت آمریکایی به کابل، تمامی نوشته‌های ضدآمریکایی را حذف کرده‌اند. این اقدام با انتقاد گسترده‌ای از سوی سیاستمداران و شهروندان افغان مواجه شده است. بسیاری این رفتار طالبان را نشانه‌ای از چرخش تاکتیکی این گروه برای کسب مشروعیت بین‌المللی تعبیر کرده‌اند. رحمت‌الله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، با انتشار توییتی کنایه‌آمیز نوشت: «طالبان دیوار سفارت آمریکا را رنگ کردند، اما خون‌هایی را که در دو دهه گذشته ریخته‌اند، چگونه پاک خواهند کرد؟» هم‌زمان با این تحولات، گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد وزارت دادگستری آمریکا نام سراج‌الدین حقانی را از فهرست تحت تعقیب خود حذف کرده است. این در حالی است که پیش‌تر، ایالات متحده برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری او شود، ۱۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود. این اقدام، واکنش‌های گسترده‌ای را به همراه داشته است. سارا آدامز، مأمور سابق سیا، در توییتی نوشت: «حقانی‌ها پس از دیدار با دولت جدید آمریکا، پاداش دریافت می‌کنند. چگونه ممکن است شخصی که مسئول هدایت هزاران حمله انتحاری بوده، ناگهان از فهرست تحت تعقیب آمریکا حذف شود؟» بااین‌حال، بررسی‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که نام حقانی همچنان در وب‌سایت پلیس فدرال (FBI) و وزارت خارجه آمریکا به‌عنوان یک تروریست بین‌المللی باقی مانده است. این تناقض، فرضیه وجود یک توافق پشت پرده میان آمریکا و طالبان را تقویت کرده است. برخی رسانه‌های هندی گزارش داده‌اند که سراج‌الدین حقانی از سوی رهبری طالبان برکنار شده و بیش از دو ماه است که در جلسات وزارت داخله این گروه حضور ندارد. این در حالی است که او اخیراً ویدیویی از خود را در یک مسجد در خوست منتشر کرده است. برخی ناظران معتقدند که واشنگتن با حذف نام او از فهرست تحت تعقیب، تلاش کرده است تا از حذف کامل او از قدرت در درون طالبان جلوگیری کند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که طالبان طی دو دهه گذشته، مسئولیت ده‌ها حمله تروریستی، از جمله انفجارهای انتحاری، تخریب زیرساخت‌ها و قتل هزاران غیرنظامی را برعهده داشته‌اند. بر اساس آمارهای سازمان ملل، تنها در دو سال و نیم پیش از سقوط حکومت سابق، طالبان دست‌کم ۳۰ حمله انتحاری انجام داده‌اند که در نتیجه آن، بیش از یک هزار نفر کشته و ۱۵۰۰ نفر زخمی شده‌اند. اکنون، با پاک شدن شعارهای ضدآمریکایی از دیوارهای کابل و حذف نام سراج‌الدین حقانی از فهرست تحت تعقیب وزارت دادگستری آمریکا، این پرسش مطرح می‌شود: آیا این اقدامات صرفاً تغییر تاکتیکی طالبان برای نزدیکی به آمریکا است، یا نشانه‌ای از توافقی پنهانی میان دو طرف؟ با توجه به این تحولات، تحلیل‌گران بر این باورند که طالبان برای کسب مشروعیت بین‌المللی، حاضر به تغییر برخی از مواضع ایدئولوژیک خود هستند. اما پرسش اصلی این است که آیا این تغییرات تاکتیکی می‌تواند منجر به عادی‌سازی روابط میان واشنگتن و طالبان شود؟ و مهم‌تر از آن، آیا مردم افغانستان این «چرخش» را خواهند پذیرفت؟ زمان نشان خواهد داد که آیا این اقدامات بخشی از یک استراتژی بلندمدت است یا یک بازی سیاسی برای کسب امتیازات کوتاه‌مدت. حامیه نادری

Farsi, انتخاب سردبیر, تیتر اول

خطر نابودی کامل آزادی بیان در افغانستان

خانه آزادی بیان روز جمعه (۲۸ مارچ )با نشر اعلامیه‌ای، نگرانی جدی خود را نسبت به ممنوعیت نشر تصاویر زنده‌جان در رسانه‌های افغانستان ابراز کرده است. در این اعلامیه ؛خانه آزادی بیان به‌ویژه در مورد اعمال این ممنوعیت در ولایت‌های بدخشان، بغلان و نیمروز ابراز نگرانی کرده و تأکید نموده است که این محدودیت‌ها تهدیدی آشکار علیه آزادی رسانه‌ها و حق دسترسی مردم به اطلاعات محسوب می‌شود. بر اساس اعلامیه، پس از فروپاشی حکومت پیشین، سه رکن اساسی نظام جمهوری به‌طور کامل از بین رفت، اما آزادی بیان و رسانه‌ها، به‌عنوان رکن چهارم دموکراسی، باوجود تمامی چالش‌ها و محدودیت‌های اعمال‌شده طی سه سال گذشته، همچنان به حیات خود ادامه داده است. این نهاد تأکید کرده که آزادی بیان، هرچند به‌صورت محدود، همچنان در داخل و خارج از افغانستان پابرجاست. خانه آزادی بیان همچنین خاطرنشان کرده است که طالبان از رسانه‌ها در مرکز و ولایت‌ها به‌طور تاکتیکی و ابزاری برای اهداف تبلیغاتی خود بهره‌برداری می‌کنند. به گفته این نهاد، سران و سخنگویان طالبان به‌طور گسترده در رسانه‌ها حضور دارند و از شبکه‌های اجتماعی برای ترویج اهداف خود استفاده می‌کنند؛ اما هم‌زمان، در برخی ولایت‌ها با استناد به قانون امر به معروف و نهی از منکر، محدودیت‌های شدیدی را بر رسانه‌ها اعمال کرده‌اند. در این اعلامیه تصریح شده است که در تازه‌ترین موارد، منابع محلی در ولایت‌های بدخشان، بغلان و نیمروز تأیید کرده‌اند که مسئولان اداره امر به معروف و نهی از منکر، مدیران رسانه‌های این ولایت‌ها را احضار کرده و به‌صورت رسمی دستور داده‌اند که از نشر تصاویر زنده‌جان خودداری کنند. این در حالی است که پیش‌تر نیز طالبان این ممنوعیت را در ولایت‌های قندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننگرهار، نورستان و فراه اعمال کرده بودند. خانه آزادی بیان هشدار داده است که اجرای کامل این دستور ممکن است به توقف کامل نشر تصاویر زنده‌جان در تمامی ولایت‌های کشور منجر شود. این اقدام نه‌تنها نقض آشکار آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات است، بلکه نشان‌دهنده تشدید سانسور رسانه‌ای در افغانستان محسوب می‌شود. این نهاد از تمامی سازمان‌های حامی رسانه‌ها، نهادهای بین‌المللی و فعالان حقوق بشر خواسته است تا در برابر این تصمیم طالبان واکنش نشان دهند و از حقوق اساسی خبرنگاران و رسانه‌های افغانستان حمایت کنند. خانه آزادی بیان تأکید کرده که آزادی بیان یکی از آخرین سنگرهای باقی‌مانده در کشور است و نباید به‌طور کامل از میان برود. این در حالی است که افغانستان در گزارش سالانۀ سازمان گزارشگران بدون مرز ،برای سال ۲۰۲۴، از نظر آزادی رسانه‌ها سقوط چشم گیری نسبت به سال گذشته داشته است ،براساس این گزارش در میان ۱۸۰ کشور جهان در جایگاه ۱۷۸ قرار گرفته است. از زمان به قدرت رسیدن طالبان، خبرنگاران و رسانه‌های افغانستان با فشارهای گسترده و محدودیت‌های شدید مواجه شده‌اند. بازداشت‌های خودسرانه، سانسور گسترده، و اعمال قوانین سخت‌گیرانه، فضای کاری رسانه‌ها را به شدت محدود کرده است. بسیاری از خبرنگاران مجبور به ترک کشور شده‌اند و آن‌هایی که باقی مانده‌اند، با تهدیدات مداوم، خشونت و محدودیت‌های دسترسی به اطلاعات روبه‌رو هستند. علاوه بر این، رسانه‌های مستقل تقریباً از بین رفته‌اند و آزادی بیان به‌عنوان یکی از آخرین ارزش‌های دموکراسی در افغانستان، بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار دارد. بر اساس گزارش‌ها، خبرنگاران افغان در کشورهای همسایه افغانستان ،به‌ویژه پاکستان و ایران با چالش‌های جدی از جمله اخراج اجباری و شرایط سخت معیشتی روبه‌رو هستند. جواد رسولی

Scroll to Top