با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، جهان شاهد تغییرات قابلتوجهی در معادلات سیاسی شده است. از تمایل او به بهبود روابط با روسیه و پایان دادن به جنگ اوکراین تا ارسال نامهای به رهبر جمهوری اسلامی ایران برای آغاز مذاکرات، همگی نشانههایی از تغییر رویکرد واشنگتن در سیاست خارجی محسوب میشوند.
بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی، ترامپ در نامهای به رهبر ایران خواستار شرکت مقامات جمهوری اسلامی در مذاکراتی مستقیم شده است. هدف این مذاکرات، بررسی مسائل کلیدی ازجمله برنامه هستهای ایران، تنشهای منطقهای و بهویژه روابط پرتنش ایران و اسرائیل عنوان شده است. این اقدام نشاندهنده تغییر در سیاست سنتی آمریکا در قبال ایران است؛ سیاستی که در دورههای پیشین بیشتر بر تحریمها و فشارهای اقتصادی متمرکز بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، میگوید که روز چهارشنبه به آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، نامه نوشته و او را به مذاکره دعوت کرده است. پس از انتشار
رئیس جمهور آمریکا گفت که «بزودی اتفاقی خواهد افتاد» و «امیدوار است ایرانیها وارد گفتوگو شوند، زیرا در غیر این صورت آمریکاییها باید کاری کنند تا تهران امکان تولید سلاحهای هستهای نداشته باشد.»آقای ترامپ در مصاحبه روز گذشته با فاکسنیوز گفت که ترجیح میدهد با ایران به توافق برسد.
با این حال سیاست خارجی ترامپ از همان ابتدای دوران ریاستجمهوریاش، با ابهامات و دگرگونیهای عمدهای همراه بوده است. تمایل او برای همکاری نزدیکتر با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، میتواند موازنه قدرت را در سطح بینالمللی تغییر دهد و بر روابط سنتی آمریکا با متحدانش در اروپا و ناتو تأثیر بگذارد. همچنین، اگر مذاکرات بین تهران و واشنگتن به نتیجه برسد، میتواند بسیاری از بحرانهای خاورمیانه را تحت تأثیر قرار دهد.
درحالیکه دولت ترامپ بر دیپلماسی مستقیم تأکید دارد، جمهوری اسلامی ایران همواره نسبت به تعامل مستقیم با آمریکا موضعی محتاطانه داشته است. اختلافات اساسی در زمینه تحریمها، نفوذ منطقهای ایران، و سیاستهای اسرائیل از جمله موانع اصلی در مسیر هرگونه توافق احتمالی به شمار میروند. علاوه بر این، نقش بازیگران منطقهای مانند عربستان سعودی و اسرائیل نیز در شکلگیری سیاستهای واشنگتن تأثیر بسزایی دارد.
بنا براین با توجه به این تحولات، جهان در آستانه تغییرات بزرگی قرار دارد. چگونگی پیشبرد مذاکرات، میزان انعطافپذیری طرفین، و واکنش سایر قدرتهای جهانی به سیاستهای جدید آمریکا همگی عواملی هستند که آینده روابط بینالملل را شکل خواهند داد. آیا ترامپ خواهد توانست معادلات سنتی سیاست جهانی را تغییر دهد، یا چالشهای داخلی و خارجی مانع تحقق اهداف او خواهند شد؟ زمان پاسخ این سؤال را روشن خواهد کرد.
جواد رسولی