May 17, 2024

Farsi, اخبار, افغانستان, تیتر اول

تیراندازی افراد مسلح در بامیان، شهروندان خارجی انگار در امان نیستند

به نقل از یک منبع در ولایت بامیان، عصر امروز در  اثر تیراندازی افراد مسلح ناشناس در منطقه‌ی سربازار این ولایت، ۳ شهروند خارجی و یک افغان کشته شده‌ و ۷ تن دیگر از جمله ۳ خارجی زخمی شده‌اند. منبع افزود که این گردش‌گران خارجی صبح امروز به ولسوالی شیبر ولایت بامیان رفته بودند و هنگام بازگشت در سربازار بامیان هدف قرار گرفتند. عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان ضمن تایید این خبر، می‌گوید در نتیجه تیراندازی در شهر بامیان ۳ شهروند خارجی و یک افغان کشته شده‌ و ۷ تن دیگر از جمله ۳ خارجی زخمی شده‌اند. آقای قانع با اعلام این خبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که این حمله عصر امروز اتفاق افتاده است و نیروهای امنیتی تلاش برای پیدا کردن عاملان حادثه را آغاز کرده و تاکنون ۴ نفر در پیوند به این رویداد بازداشت شده‌اند.

Farsi, افغانستان, تحلیل و گزارش, تفسیر تخصصی, حقوق بشر, حقوق زنان

دردسرهای همراهی «مَحرم» برای زنان افغانستان

طالبان یکی از زن‌ستیزترین گروه افراط‌گرای اسلامی‌اند که هنوز تاریخ شاهد آن است. با استقرار حاکمیت دوره اول طالبان در بخشی از افغانستان، در نخستین فرمان رهبری‌شان، زنان را مکلف به پوشیدن چادری اجباری کردند. در نظام طالبانی زنان حق تحصیل، حق کار، حق مسافرت بدون محرم، حق عکس گرفتن، حق آرایش کردن، حق رای یا نظر… را مثل فعلاً نداشتند و هنوز هم با این افکار افراط‌گرایانه‌ی‌شان در صدد تطبیق این احکام هستند. به زعم طالبان، زن جنس دوم مرد است و عزت آن تنها ماندن در خانه می‌باشد. آن‌ها چه در زمان حاکمیت‌شان و چه بعد از آن، در نواحی زیر سلطه‌ی‌شان زنان را محکمه صحرای کردند. جایگاهی که زن در سایه حکومت دینی طالبان کسب نموده است، غیر از جایگاهی است که زن در نزد دیوبندیان پاکستان احراز کرده است. بدون شک، اصل مکتب دیوبندی طرفدار عدم حضور زن در محیط خارج از منزل است اما با وجود آن محدودیت‌هایی که از سوی طالبان در حق زنان اعمال می شود هرگز قابل مقایسه با سیاست‌های جمعیه العلمای اسلام در پاکستان نیست. زن در عرف قبیله‌ای موجودی است محکوم به حضور در منزل که حق رفت و آمد در اجتماع را نداشته و باید از ارتباط با هر مرد اجنبی برکنار باشد. زن در این فرهنگ، شخصیت مستقل ندارد. او تا قبل از دوران ازدواج عنوان ملکیت پدر را یدک می‌کشد و پس از ازدواج؛ شوهر و خانواده شوهر, مالک تام الاختیار او به شمار رفته و درباره سرنوشت او تصمیم می گیرند و تعلیم و تحصیل زنان در محیط‌های باز، مکاتب و دانشگاه عملی ناروا عنوان می‌کنند. عبدالحکیم حقانی رییس دادگاه طالبان درباره نوع نگرش سنتی این گروه نسبت به آموزش دختران چنین می‌گوید: تمام ارتش ملی و نیروی پولیس ما داوطلبانی از مناطق دور و سنتی هستند و معتقدند فرستادن دختران به مدرسه کاری بی شرمانه است. بعد از سقوط جمهوریت و حاکمیت مجدد طالبان، زنان افغانستان حق ندارند بدون همراهی مردی مَحرم، مسافت‌های طولانی را بپیمایند، با هواپیما سفر کنند و یا وارد ساختمان‌ها و اماکن دولتی شوند. توجه به اصل محرمیت توسط زنان اگرچه از دیرباز در جامعه افغانستان ریشه دوانده، اما با توجه به تفسیر سخت‌گیرانه‌ی طالبان از قوانین اسلامی، رعایت این امر در حکومت امارت اسلامی اجباری شده است. فرانس پرس به تازگی در گزارشی ویژه به موضوع مَحرم و لزوم همراهی قیم و سرپرست برای زنان افغان جهت حضور در عرصه اجتماع و انجام فعالیت‌های اجتماعی پرداخته است. در این گزارش به موانع پیش‌روی زنان و دختران در صورت عدم همراهی آن‌ها از سوی یک فرد محرم در اغلب فعالیت‌های اجتماعی اشاره شده است. خبرنگار فرانس‌پرس در همین راستا مورد، مریم و یکی دیگر از دوستانش را به عنوان نمونه می‌آورد که پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه در کابل، از ورود به ساختمان دانشگاه برای دریافت ریز نمرات‌شان منع می‌شوند. مریم که برای حفظ هویت خود مانند سایر زنانی که خبرگزاری فرانسه با آن‌ها مصاحبه کرده، نام اصلی‌اش در گزارش نیامده، می‌گوید: «ماموران طالبان در ورودی دانشگاه به ما گفتند که به یک فرد محرم نیاز داریم». او در ادامه می‌گوید: «امکان این را نداشتم که با برادرم به دانشگاه مراجعه کنم زیرا سر کار بود، برادر دوستم هم به اندازه کافی بزرگ نبود که او را همراهی کند در ضمن پدرش نیز فوت کرده است.» این دانشجوی سابق دانشگاه کابل می‌افزاید: «مردی را در خیابان دیدم و او موافقت کرد به ما کمک کند. ما برای ورود به دانشگاه شجاعت به خرج دادیم و او را به عنوان برادر خود جا زدیم.» محرم در اسلام، مردی از خویشاوندان و نزدیکان مانند همسر، برادر، پدر، پسر، پدربزرگ، عمو یا دایی است که زن در مقابل او ملزم به رعایت حجاب نیست و می‌تواند قیم، سرپرست و محافظ او باشد. در افغانستان، قوانین سختگیرانه‌ای برای زنان وضع شده است. حامیان این مقررات ادعا می‌کنند که این محدودیت‌ها هم برای زنان و هم برای کل خانواده خوب است و سبب می‌شود تا آبرو و حرمت آن‌ها حفظ شود. مقامات طالبان که از سال ۲۰۲۱ با وعده رویکردی تازه به قدرت رسیده‌اند، در پاسخ به انتقادات بین‌المللی می‌گویند که قوانین افغانستان منطبق با اسلام است و حقوق همه شهروندان را تحت شریعت تضمین می‌کند. در همین حال ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی دولت طالبان در گفتگو با فرانس‌پرس تاکید کرده است که: «کشور ما تحت قوانین اسلامی اداره می شود» وی در ادامه با اشاره به این موضوع که «منتقدان خارجی باید به قوانین اسلامی احترام بگذارند و برای آن ارزش قائل شوند» گفت: «متأسفانه، محافل خارجی حساسیت‌های خاص خود را دارند و تفاسیر نادرستی مبتنی بر تعصبات، ارائه می‌دهند». در کشوری که بیش از ۴۰ سال جنگ و درگیری میلیون‌ها زن بیوه به جا گذاشته است، یافتن محرم برای بسیاری از زنان به چالش بزرگی تبدیل شده است. شیرین، دختر ۲۵ ساله افغان که پس از ممنوعیت تحصیل دانشگاهی توسط طالبان، به صورت آنلاین در حال تحصیل برای دریافت مدرک فوق لیسانس است، می‌گوید: «بسیاری از زنان مردی در خانه ندارند». او می‌گوید: «بسیاری از زنان یا شوهرشان مرده، یا پسرشان خیلی کوچک است؛ آن‌ها خودشان سرپرست خانواده هستند. چگونه می‌توانند محرم به همراه داشته باشند؟ شیرین می‌گوید که ماموران طالبان سال گذشته یک گردش دسته جمعی خانوادگی را که وی و تعدادی زن از اقوام و نزدیکان در آن حضور داشتند به بهانه نبود فرد محرم به هم زدند و خواستار بازگشت افراد به خانه‌های‌شان شدند. او می‌گوید تنها مرد همراه آن‌ها در مینی‌بوس در طول این گردش، پسرعمویشان بود که محرم محسوب نمی‌شد و لذا ماموران طالبان اجازه ادامه حرکت به مینی‌بوس را ندادند. طالبان در دسمبر ۲۰۲۱ با صدور فرمانی، همراهی فرد محرم با زنانی که قصد دارند مسافتی بیش از ۷۲ کیلومتر را طی کنند، اجباری اعلام کردند. به گزارش فرانس‌پرس، رسم لزوم همراهی فرد محرم با زنان در بسیاری از دیگر کشورهای اسلامی از رواج افتاده و تنها تعداد کمی از دولت ها آن را اجرا می کنند. سلیمان زغدوری، نویسنده و اسلام‌پژوهی که خبرگزاری فرانسه با او مصاحبه کرده، می‌گوید: از آن‌جا که افغانستان «توسط یک رژیم ایدئولوژیک اداره می شود، قرآن و شریعت ستون فقرات قدرت آن به شمار می‌رود. وی در همین راستا می‌افزاید: « حکومت

Farsi, اخبار, افغانستان, تیتر چهارم, جهان

تعلیق حق رأی افغانستان در مجمع عمومی سازمان ملل

سازمان ملل متحد، حق رای افغانستان را به دلیل پرداخت نکردن حق عضویت این سازمان و ارائه نکردن دلیل موجه در این باره، تعلیق کرد. نصیر احمد فایق سر پرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل  به رسانه‌ها گفته است که این حق به دلایل تخنیکی از  افغانستان گرفته شده است نه سیاسی آقای  فایق می گوید که تعلیق حق رای به خاطر عدم پرداخت حق العضویت موضوع تازه‌ای نیست و او تلاش می‌کند تا این حق را  بگیرد. بر اساس  فهرست منتشر شده توسط سازمان ملل، ۶ کشور افغانستان، کومور، اکوادور، سائوتومه و پرنسیپ، سومالی و ونزوئلا در ۲ سال گذشته حق عضویت سازمان ملل را نپرداخته اند. کومور، اکوادور و سومالی موفق شده اند با ارائه توضیحات از این قانون مستثنی شوند، اما افغانستان، اکوادور و ونزوئلا به دلیل ارائه نکردن توضیحات قانع کننده از حق رای محروم شده اند. بر اساس گزارش ها، سازمان ملل متحد افغانستان را به دلیل عدم پرداخت حق عضویت سالانه 200 هزار دالر از حق رای در مجمع عمومی این سازمان محروم کرده است. در همین حال، امرالله صالح، معاون اول جمهوریت مخلوع افغانستان در  اکس ادعا کرده که تعلیق حق رای ربطی به حق العضویت ندارد. هم‌چنان او تسریح کرده است که اگر چنین چیز شده باشد (تعلیق حق رای افغانستان بخاطر عدم پرداخت حق العضویت باشد ) او حاضر است که قرض های گذشته و حق عضویت سه سال آینده نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد را بپردازد. محرومیت افغانستان از حق رای در سازمان ملل درحالی است که وضعیت کرسی این کشور در سازمان ملل در سه‌سال اخیر تبدیل به موضوعی بحث برانگیز شده است. این در حالی‌ست که طالبان بارها خواستار اعطای کرسی افغانستان در سازمان ملل به این حکومت شده ولی این درخواست از سوی سازمان ملل رد شده است. پس از سقوط نظام جهموریت و تسلط  مجدد طالبان بر افغانستان، سرنوشت نمایندگی  افغانستان در سازمان ملل همچنان نامشخص است. قابل تذکر است که این تعلیق مانع از رای گیری افغانستان در قطعنامه اخیر به رسمیت شناختن کشور فلسطین در جمعه گذشته شد. گفتنی است که در گذشته وزارت امور خارجه افغانستان این پرداخت‌ها را مدیریت می‌کرد  سپس توسط هیئت افغانستان به سازمان ملل منتقل می‌شد. طبق ماده ۱۹ منشور ملل متحد، هر کشور عضو در صورتی که حق عضویت خود را برای مدت بیش از دو سال پرداخت نکند، حق رای خود را در مجمع عمومی سازمان ملل از دست می‌دهد. سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ میلادی بنیاد نهاده شد و افغانستان در سال ۱۹۴۶ میلادی عضویت این سازمان را بدست آورده بود. جواد رسولی

Farsi, افغانستان, انتخاب سردبیر, تیتر دوم, فرهنگ و هنر

شعر و افسانه در آغوش تاریخ؛ به مناسبت سال‌روز تولد فردوسی بزرگ

نویسنده: خالد نورا امروز روز پٌر شکوهی در تاریخ پارسی زبانان جهان است. در چنین روزی ۲۵ ثور، سال ۳۲۹ هجری قمری، کودکی در دهکده‌ی پاژ شهرستان طوس استان خراسان در ایران امروزی پا به گیتی گذاشت و ناجی زبان پارسی شد. سخن از فردوسی است. فردوسی دهقان زاده بود. دهقانان در آن دوره زمانی از ایرانیان اصیل، صاحب ده و زمین‌های بسیار بودند؛ بنابراین فردوسی در خانواده‌ی مرفه پرورش یافته بود و در تمام سال‌هایی سرودن شاهنامه از درآمد فروش زمین‌ها و املاک پدری خود، امرار معاش کرد. کودکی و جوانی فردوسی مقارن با دوره سامانیان و این حکومت از حامیان زبان و ادبیات فارسی بود‌. بزرگ مرد سخن، با تاثیر گرفتن از آیین‌های مزدیسنا، زروانی، مهرپرستی، جنبش شعوبیه، رودکی و دقیقی در سبک خراسانی، شاه‌نامه را سرود که اثر ژرفی بر ادبیات پارسی و ادبیات جهان گذاشت. شاه‌نامه پُر آوازه‌‌ترین اثر ادبیات کهن پارسی‌ست که بر طبق سخن حکیم طوس، طی سی سال نوشته شده است: بناهای آباد گردد خراب ز باران و از گردش آفتاب پِی اَفکندم از نظم کاخی بلند که از باد و باران نیابد گزند بسی رنج بردم در این سال سی عَجَم زنده کردم بدین پارسی فردوسی بی‌گمان ارجمندترین شاعر حماسه سرای پارسی‌ است که  در انقضای مقطعی خاص هویدایی نمود: پایان عهدِ اعتدال اجتماعی و خردگرایی و عنفوانِ عصر نزاع‌ها و تضادهای مذهبی و تعصبات فرقه‌ای. شاه‌نامه‌، مفصل‌ِ بینشِ پارسی است و در دوره‌ای سرایده شد، که زبان پارسی در مخاطره اکیدی قرار داشت. او با آفریدن این کتاب، استطاعت پارسی را تثبیت کرد. شاه‌نامه در بقای فرهنگ پارسی بسیار موثر بوده است‪. ‬احمد کاظمی موسوی می‌نویسد: “فردوسی زبان پارسی‌ را‌ وارد‌ مرحله‌ی تازه‌ای کرد. این قولی است که جمله‌گی‌ برآن‌اند. مبنای این گفته شاید ادعای به‌‌حقِ خود فردوسی باشد که «عجم زنده‌ کردم بدین پارسی». بااین‌همه‌ هنوز بسیار مانده ‌است‌ که‌ بدانیم فردوسی چگونه‌ روح تازه‌ای در زبان فارسی دمید. خالقِ شاه‌نامه بزرگ‌ترین شاعر سبک خراسانی است. فردوسی از برای ابلاغ مطلوب خود، مباحثات عقلانی و استدلالی را موثر نمی‌پنداشت و به همین موجب منظورش را در طرح داستانی، نطق کرده تا با فهم و درک عموم پارسی زبانان متناسب باشد و از این راه در اذهان بنشیند. فزون بر این که حکایات شاه‌نامه، صرفاً قصه نیست، بلکه حکمت و معنی و سیاست است. اهميت فردوسی در آن است كه با آفريدن اثر هميشه جاويد خود، نه تنها زبان، بلكه كل فرهنگ و تاريخ و در يک سخن، همه اسناد اصالت اقوام پارس را جاودانه‌گی بخشيد. بر خلاف آن چه زبان‌زد است، فردوسی سرودن شاه‌نامه را محضِ علاقه‌اش و حتا سنه‌ها پیش از آن که سلطان محمود به سلطنت برسد، آغاز کرد؛ منتها چون در طی اين کار رفته رفته ثروت و جوانی را از دست داد، به فکر افتاد که آن را به نام پادشاهی بزرگ کند و به گمان اين‌که سلطان محمود چنان که بايد قدر او را خواهد شناخت، شاه‌نامه را به نام او کرد و راه غزنين را در پيش گرفت. اما سلطان محمود که به مدايح و اشعار ستايش آميز شاعران بيش از تاريخ و داستان‌های پهلوانی علاقه داشت، قدر سخن فردوسی را ندانست و او را چنان‌که شايسته‌اش بود تشويق نکرد. شاه‌نامه نه فقط بزرگ‌ترين و پُر مايه‌ترين مجموعه نظم است که از عهد سامانی و غزنوی به يادگار مانده، بلکه مهم‌ترين سند عظمت زبان پارسی و بارزترين مظهر شکوه و رونق فرهنگ و تمدن پارسیان و خزانه لغت و گنجينه ادبـيات است. فردوس طبعی لطيف دارد، سخنش از طعنه و هجو و دروغ و تملق تهی است، تا می‌توانسته، الفاظ ناشايست و کلمات دور از اخلاق را به‌کار نبرده است. او در وطن دوستی سری پر شور داشت، به داستان‌های کهن و تاريخ و سنن قديم عشق ورزيد و بدان‌سان که می‌خواست، شاه‌نامه را تا ابد جاودانه کرد.

Scroll to Top